Cupping Nedir? Kahve Tadımı Nasıl Yapılır, Skorlar Ne Anlama Gelir?

Ersin Acar

Ürün sayfalarımızda sık sık "cupping skoru 87" veya "86 puan" gibi ifadeler görürsünüz — ama cupping tam olarak nedir, bu puanlar nasıl belirlenir ve bir tüketici olarak bu rakamdan ne anlamalısınız? Bu yazıda Specialty Coffee Association (SCA)'nın standart değerlendirme yöntemini adım adım anlatıyoruz.

Cupping Nedir?

Cupping, kahvenin duyusal kalitesini standartlaştırılmış bir protokolle değerlendirme yöntemidir. Kahve profesyonelleri (üretici, ihracatçı, kavurmacı, barista) aynı çekirdeği aynı öğütüm, aynı su-kahve oranı ve aynı sıcaklıkta demleyip, kaşıkla yudumlayarak (slurp) tadıyor. Amaç, öznel izlenimleri değil, tekrarlanabilir ve karşılaştırılabilir bir değerlendirme elde etmek.

Cupping Protokolü Nasıl İşliyor?

Standart öğütüm ve oran: Her örnek aynı incelikte öğütülür, genelde 8,25g kahve / 150ml su oranı kullanılır.
Kuru koku (fragrance): Öğütülmüş kahve önce kuru haldeyken koklanır.
Islak aroma: 93-96°C su eklendikten sonra oluşan "kabuk" (crust) kırılır ve yükselen aroma değerlendirilir.
Slurping: Kahve 4-5 dakika demlendikten sonra kaşıkla hızlıca yudumlanıp ağızda püskürtülerek tüm damak yüzeyine yayılır — tat, asidite, gövde ve bitiş bu şekilde değerlendirilir.

SCA Puanlama Sistemi

SCA'nın 100 puanlık sisteminde 10 kriter ayrı ayrı 6-10 arası puanlanıp toplanır: temizlik (clean cup), tatlılık, asidite, gövde, denge, tekdüzelik, kusursuzluk, aroma, tat ve bitiş. 80 puan altı kahveler "specialty" sayılmaz; 80-84,99 iyi, 85-89,99 çok iyi, 90 ve üzeri mükemmel kabul edilir.

Puan Aralığı	Sınıflandırma
90–100	Mükemmel (Outstanding)
85–89,99	Çok İyi (Excellent)
80–84,99	İyi (Very Good) — specialty eşiği
80 altı	Specialty sayılmaz

Perk Up'ta Cupping Skorları

Kataloğumuzdaki bazı lotların cupping skorlarını ürün sayfalarında paylaşıyoruz — bu rakamlar üretici/ihracatçının kalite kontrol sürecinden geliyor:

Ruanda Nyamasheke Baho: 87 puan — "çok iyi" sınıfın üst bandı.
Burundi Kayanza Rumanda: 86 puan — "çok iyi" sınıf.
Etiyopya Oromia Hambella Bella: 85,75 puan — "çok iyi" sınıfın alt bandı, G1 kalite.

Sık Sorulan Sorular

Cupping skoru fiyatı belirliyor mu?

Doğrudan olmasa da güçlü bir korelasyon var. Yüksek cupping skoru, üretim maliyeti yüksek (yüksek rakım, özenli işleme, düşük verim) lotlarla örtüştüğü için fiyat da genelde skorla birlikte yükselir.

85 puan iyi mi kötü mü?

85 puan "çok iyi" sınıfın başlangıcıdır ve specialty coffee dünyasında sağlam bir skor sayılır. Çoğu specialty kahve 83-88 aralığında toplanır; 90 üzeri skorlar nadir ve genelde yarışma kahvelerine özgüdür.

Cupping skorunu evde nasıl anlarım?

Aynı protokolü basitleştirerek evde de deneyebilirsiniz: standart bir oranla (1:18) demleyip, kahveyi kaşıkla yudumlayıp asidite, tatlılık, gövde ve bitişi ayrı ayrı değerlendirin. Profesyonel kalibrasyon olmasa da fark etme becerinizi geliştirir.